..
IPUAM Commitees
IPUAM
IPUAM
..

 

Sezon 2015

POWIERZCHNIOWE BADANIA WERYFIKACYJNE (ETAP  II)

Powtórna powierzchniowa weryfikacja terenu miała na celu sprawdzenie i uzupełnienie informacji na temat rozpoznanych stanowisk archeologicznych, a także potencjalne odkrycie nowych stanowisk. Zasadniczy zbiór obiektów weryfikowanych terenowo stanowiły obiekty wskazane na podstawie analizy różnorodnych danych, związanych z zastosowaniem technik nieinwazyjnych. Nieinwazyjna prospekcja terenowa, mająca swe podstawowe ograniczenia (m.in. brak możliwości wgłębnej penetracji obiektów), opierała się przede wszystkim na obserwacji lokalnej poszczególnych obszarów oraz obiektów o własnej formie krajobrazowej (mikrorzeźbie) i ich otoczenia, a także obserwacji i analizie zalegających na powierzchni terenu zabytków ruchomych, czy sporadycznie odsłoniętych jednostkach stratyfikacji. Dodatkowo, w szczególności na terenach zalesionych, prowadzono obserwację roślinności, którą w wielu sytuacjach można było włączyć do analizy i rozpoznawania obiektów zabytkowych oraz ich kontekstu. Obserwacja ta miała również dodatkowy wymiar, mianowicie służyła zanalizowaniu sytuacji, w których współistnieją ze sobą dobra kultury i środowiska - zabytki i przyroda. Rozpoznaniu poddano punkty wyznaczone na podstawie fotografii lotniczych oraz analiz wysokorozdzielczych zobrazowań satelitarnych. Dane teledetekcyjne umożliwiały częściową analizę obszaru badań, które objęły głównie pola, łąki i nieużytki rolne. W trakcie prac sprawdzono ponad 100 wyznaczonych wcześniej punktów, uznawanych za potencjalne obiekty i/lub stanowiska archeologiczne, głównie o charakterze osadniczym. Wyznaczoną listę obiektów, a przynajmniej jej część, należy traktować jako zalecenie do dalszej weryfikacji i obserwacji. 

W grupie potencjalnych obiektów znajdujących się na terenach otwartych, znalazły się również te, wskazane na podstawie zdjęć lotniczych oraz danych ALS-ISOK - tzw. rejestracji intensywności odbicia wiązki lasera. Niestety większość z weryfikowanych obiektów nie uzyskała pozytywnego wyniku w terenie. Kolejną grupą potencjalnych obiektów, były te, wskazane na podstawie danych wysokościowych ALS-ISOK i ich przetworzeń.

Łącznie w 2015 r. poddano weryfikacji ok. 100 obiektów, znajdujących się głównie na ternach leśnych. Podczas badań powierzchniowych pozytywnie weryfikujących obiekty zabytkowe, dokonano analizy stanu ich zachowania oraz zniszczeń. Niestety stwierdzono, że część z tych obiektów charakteryzują zniszczenia związane z działalnością zwierząt ryjących, inne z kolei porośnięte są gęstą roślinnością, a także drzewami, których systemy korzeniowe doprowadzają do trwałych, nieusuwalnych zniszczeń.

Pozytywną weryfikację uzyskało ok. 90 obiektów, często zgrupowanych w większe skupiska, co spowodowało traktowanie ich jako powiązaną grupę, dla której sporządzono pojedyncze karty KEZA. Obiekty przede wszystkim zlokalizowane były na terenach leśnych, jedynie nieliczne pozytywnie weryfikowano na ternach rolniczych. Wyróżniono dwie zasadnicze grupy obiektów antropogenicznych: archeologiczne oraz historyczne (związane z poniemiecka zabudową, infrastrukturą itd.).

W trakcie prac dokonano odkrycia kilkunastu nieznanych wcześniej obiektów, znajdujących się głównie na terenach zalesionych. Biorąc pod uwagę zarówno ilość, jak i różnorodność funkcjonalną odkrytych w ramach projektu obiektów / stanowisk archeologicznych, ich rozpoznanie należy uznać jako niewątpliwy sukces przeprowadzonych badań. Do najbardziej spektakularnych należy zaliczyć odkrycie kilku domniemanych cmentarzysk pradziejowych o trudnej do ustalenia chronologii, z czytelnymi na powierzchni konstrukcjami / brukami kamiennymi oraz skupiska kurhanów kamienno-ziemnych, zlokalizowanych w lasach: skupiska 9 kurhanów na terenie Nadleśnictwa Łanki, rozpoznanie rozległego pola kurhanowego niedaleko Buszynka, oraz pojedynczych kurhanów, znajdujących się w tej okolicy, odkrycie domniemanego gródka stożkowatego niedaleko Więcemierza. Kurhany pochodzą przypuszczalnie okresu wczesnego średniowiecza, jednak na podstawie analogii do znanych tego typu konstrukcji prawdopodobnie niektóre z nich mogą mieć wcześniejszą chronologię, związaną z okresem neolitu. Dokonano także identyfikacji licznych reliktów zabudowa poniemieckiej.

Kurhan niszczony przez wrośnięte drzewo - buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.) (Fot. R. Zapłata)

Kurhan (?) na wyniesieniu w Buszynku (Fot. M. Pawleta).

Pozostałości zniszczonych, nowożytnych osad w okolicy miejscowości Gozd. Ruina obiektu o fundamentach murowanych, z kamienia - budynek gospodarczy (?) (Fot. P. Kaźmierczak).

Przykłady nagrobków na cmentarzu zabytkowym w Ubiedrzu. Widoczny niszczący proces - obiekt zabytkowy (Fot. R. Zapłata).



Projekt finansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu Dziedzictwo kulturowe - priorytet 5 - Ochrona zabytków archeolo- gicznych, koordynowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa: nr zadania 3805/14
 
 
......................................... ...... ....................................................................................................................................................... ......

PROJEKT GRAFICZNY: ROBERT DEMARCZYK, WYKONANIE: ANDRZEJ LESZCZEWICZ, POZNAŃ 2014