..
IPUAM Commitees
IPUAM
IPUAM
..

 

Opis projektu

Problem identyfikacji stanowisk archeologicznych stanowi ważny element postępowania badawczego w archeologii, a także istotny element działalności konserwatorskiej, mającej na celu ochronę i zarządzanie dziedzictwem archeologicznym. 

Głównym celem proponowanego projektu jest rozpoznanie, weryfikacja oraz inwentaryzacja zasobów dziedzictwa archeologicznego, przy wykorzystaniu nowoczesnych, nieinwazyjnych metod prospekcji terenu, w rejonie Bobolic, woj. zachodniopomorskie. Badania będą prowadzone na 5 obszarach AZP - obszary nr: 18-24, 18-25, 18-26, 19-24, 19-25.

Drugim , integralnie powiązanym z powyższym celem projektu jest określenie naukowej wartości samych metod nieinwazyjnych i pozyskanych za ich pośrednictwem danych na rzecz działań konserwacji, ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym. Ponadto, zawarta w nim jest próba oceny możliwości wykorzystania generowanych za ich pośrednictwem informacji, w upowszechnianiu i popularyzowaniu wiedzy na temat zasobów dziedzictwa archeologicznego szerszym kręgom społecznym oraz potencjalnego ich wykorzystania w turystycznym rozwoju regionu. 

Projekt opiera się na zintegrowanym wykorzystaniu kilku metod prospekcji terenowej w celu kompleksowego zewidencjonowania proponowanego do badań obszaru. Dane o stanowiskach archeologicznych będą pozyskiwane za pomocą pięciu podstawowych metod: 

 (1) pomiarów wykonanych na podstawie lotniczego skanowania laserowego 
.......(LIDAR)  w oparciu o dane ISOK; 
 (2) analizy zobrazowań satelitarnych dla wybranych obszarów; 
 (3) rekonesansu lotniczego; 
 (4) weryfikujących badań powierzchniowych; 
 (5) prospekcji geofizycznej wybranych obiektów archeologicznych. 

W Polsce od wielu lat najbardziej rozpowszechnioną, aczkolwiek ograniczoną metodą prospekcyjną, są badania powierzchniowe w ramach AZP. Pomimo udowodnionej wartości tej metody, jej poważnym ograniczeniem jest możliwość prospekcji przede wszystkim terenów odkrytych, zaś niska efektywność na terenach leśnych. Ponieważ badania powierzchniowe nie są w stanie odpowiedzieć na pewne pytania, zauważalna jest konieczność aplikacji innych, bardziej skutecznych metod prospekcji terenowej. Znaczącym wsparciem w poprawie tej sytuacji jest m.in. prospekcja lotnicza. Zdjęcia lotnicze umożliwiają bowiem identyfikowanie zabytkowych struktur, określenie szczegółowej lokalizacji, zasięgu i charakteru funkcjonalnego znajdujących się pod ziemią obiektów nieruchomych. Posiadają one również duży, a w wielu aspektach zupełnie niewykorzystany dotychczas walor poznawczy, a zarazem promocyjny oraz edukacyjny.

Uzupełnieniem rozpoznania i weryfikacji zasobów archeologicznych rejonu Bobolic będzie teledetekcja satelitarna, czyli wykorzystanie zobrazowań satelitarnych w archeologii. Jest to niestandardowa metoda, pozwalająca na prospekcję rozległych terenów, dzięki której możliwe będzie wykrycie obiektów z pułapu satelitarnego, których zidentyfikowanie w zakresie widzialnym byłoby bardzo trudne.

Istotnym problemem w przypadku gminy Bobolice, której duża część powierzchni pokryta jest lasami, jest archeologiczne rozpoznanie terenów leśnych. Szczególnie pomocne w przypadku tych właśnie obszarów będzie zastosowanie innych metod prospekcji, które umożliwiają lepszą detekcję zasobów archeologicznych tego regionu, mianowicie lotniczego skaningu laserowego (ALS) w ramach ISOK, który pozwala na systematyczne penetrowanie obszarów zalesionych. Za pomocą tej metody teledetekcyjnej możliwa będzie identyfikacja i szczegółowa lokalizacji stanowisk i obiektów archeologicznych, określenie kontekstu ich występowania, stanu zachowania czy ewentualnych zagrożeń.

Ważny element projektu stanowią również badania geofizyczne. Metoda ta bazuje na identyfikowaniu anomalii w promieniowaniu elektromagnetycznym poszczególnych obiektów archeologicznych. Zastosowanie metody geofizycznej wybranych stanowisk pozwoli na bardziej szczegółowe rozpoznanie struktur zabytkowych, a także na określenie ich zniszczeń pod kątem konserwatorskim. Dostarczy też spektakularnego materiału ilustracyjnego w postaci wizualizacji 3D, możliwego do wykorzystania w działaniach promocyjnych.

Cechy charakterystyczne projektu to nowatorskość od strony metodycznej (naukowo-sprzętowej) oraz analitycznej. Analiza danych pozyskanych w wyniku zastosowania różnych metod prospekcji terenowej stanie się podstawą do refleksji nad efektywnością tych metod, z uwzględnieniem nie tylko ich potencjału, ale i ograniczeń, a także konieczności ich integracji w celu bardziej kompleksowego rozpoznania terenu. Pozwoli również stworzyć warunki dla promowania w środowisku archeologicznym takiego typu działań. Efektywność i korzyści wynikające z integracji proponowanych metod wydaje się być istotna w kształtowaniu polityki konserwatorskiej (cel konserwatorski), wiedzy na temat przeszłości (cel naukowy), a także upowszechniania informacji o zasobach archeologicznych, konieczności ich ochrony oraz ich wartości ekonomicznych, w tym roli, jaką mogą one odgrywać w turystyce (cel promocyjny).
 

Przewidywane jakościowe rezultaty realizacji zadania

Zakładane wyniki realizowania poszczególnych etapów projektu wynikają z realizacji celów naukowych, konserwatorskich, edukacyjnych oraz popularyzatorskich. Wymierne, bezpośrednie rezultaty projektu, stanowią:

  • rozszerzenie bazy źródłowej, odnoszącej się do zasobów dziedzictwa archeologicznego rejonu Bobolic: weryfikacja, rozpoznanie oraz inwentaryzacja dziedzictwa archeologicznego, w tym zasobów dotychczas trudno dostępnych bądź niedostępnych tradycyjnej prospekcji archeologicznej, znajdujących się na terenach zalesionych;
  • stworzenie cyfrowej bazy danych o zasobach archeologicznych rejonu Bobolic:  dane te zostaną przekazane do dyspozycji zarówno powiatowego konserwatora  zabytków, WUOZ oraz NID, oraz posłużą one do realizacji unowocześnionej polityki  ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym;
  • wykazanie potencjału zintegrowanego zastosowania poszczególnych nieinwazyjnych metod prospekcji terenowej w rozpoznawaniu struktur zabytkowych;
  • szczegółowe rozpoznanie wybranych, charakteryzujących się dużą wartością poznawczą, stanowisk archeologicznych;
  • wskazanie potencjalnych zagrożeń dla dziedzictwa archeologicznego regionu Bobolic, związanych z działalnością antropogeniczną oraz procesami naturalnymi;
  • opracowanie naukowych podstaw dla skutecznej ochrony oraz zarządzania dziedzictwem  archeologicznym;
  • ukazanie możliwości wykorzystania wyników badań w upowszechnianiu informacji na temat zasobów archeologicznych i działaniach popularyzujących dziedzictwo archeologiczne regionu;
  • określenie potencjału turystycznego zasobów archeologicznych badanego regionu oraz możliwości ich wykorzystania w celach jego promocji.
 


Projekt finansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programuDziedzictwo kulturowe priorytet Ochrona zabytków archeolo- gicznych, koordynowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa: nr zadania 3805/14
 
 
......................................... ...... ....................................................................................................................................................... ......

PROJEKT GRAFICZNY: ROBERT DEMARCZYK, WYKONANIE: ANDRZEJ LESZCZEWICZ, POZNAŃ 2014