.
..
Cel projektu

Celem zadania jest monograficzna publikacja wyników wieloaspektowych i wielodyscyplinarnych badań terenowych oraz kompleksowych opracowań kameralnych ogółu źródeł ilustrujących rozwój zasiedlenia na stanowisku Grabkowo 9 i 10 (uznanych na etapie analizy za jedną strukturę osadniczą), od epoki neolitu po okres nowożytny. Wśród nich kluczową pozycję zajmują relikty zasiedlenia poświadczające przejawy sakralizacji "wybranego punktu" przestrzeni, w formie długotrwałych, symbolicznie kontynuatywnych "miejsc wydzielonych", koncentrujących "działalność okazjonalną" (obrzędową). Cel zadania, jakim jest pełne wykorzystanie istniejącego już zasobu źródłowego, przechowywanego w zbiorach instytucji publicznych, spełnia zasady wyrażone w międzynarodowych regulacjach dotyczących ochrony i zarządzania archeologicznym  dziedzictwem kulturowym.

Pozyskane w wyniku badań w Grabkowie materiały źródłowe dostarczają wielu nowych, istotnych informacji do studiów nad zasiedleniem Pojezierza Kujawskiego od młodszej epoki kamienia, aż po nowożytność. Spośród rozpoznanych na stanowisku reliktów wielofazowego osadnictwa, pozostałości doby łużyckich pól popielnicowych i kultury przeworskiej reprezentują najbardziej stabilne, a zarazem odmienne funkcjonalnie formy jego zagospodarowania. Pozostałe fazy zasiedlenia stanowiska są poświadczone nieomal wyłącznie w postaci krótkotrwałych miejsc pobytu (osiedli okresowych i efemerycznych), względnie nawet epizodycznej penetracji, o charakterze zapewne gospodarczym (szerzej: por. zakładka STANOWISKO).

Szczególne walory poznawcze źródeł z Grabkowa polegają przede wszystkim na tym, iż sytuują się w nurcie szerszych studiów nad "mitologizacją krajobrazu" społeczności Kujaw w przeszłości, dla których centralnym - w wymiarze empirycznym - polem obserwacji pozostają obiekty sakralne o długim okresie funkcjonowania (stanowiące obiekt "zainteresowania" lokalnych społeczności przez co najmniej kilkaset lat). Będące przedmiotem publikacji materiały źródłowe zajmują w poznaniu tego, nierozpoznanego dotąd w tej części Kujaw, zjawiska pozycję kluczową - stanowiąc wyrazistą egzemplifikację tworzenia wielokulturowych miejsc praktyk obrzędowych funkcjonujących "w kilku epokach". Aczkolwiek problematyka ta ma bogatą literaturę, a z najważniejszych obiektów egzystujących w kilku okresach czasu (np. od młodszych okresów neolitu do późnego okresu lateńskiego) wymienić można m.in. Kruszę Zamkową stan. 13 oraz Gąski stan. 18, to pewną cechą charakterystyczną tego rodzaju miejsc "życia okazjonalnego" był - jak do tej pory - brak dowodów ich powszechności w czasie rozwoju kultury łużyckiej (stanowiło to swego rodzaju hiatus czasowy w ich funkcjonowaniu). Sytuację tę zmieniła dopiero eksploracja stanowiska Grabkowo 9.

Nader istotnym pozostaje pytanie: czy w przypadku grabkowskiego "miejsca obrzędowego" można dostrzec przesłanki na rzecz  prób konkretyzacji datowań  jego "aktu założycielskiego"?. Z dużą dozą ostrożności, można by wskazać na obserwacje aplikacji, zwłaszcza w konstrukcji kolistego bruku kamieni odsłoniętego w północno-wschodniej części stanowiska (układ IV - por. zakładkę STANOWISKO), wyboru otoczaków barwy czerwonej. Obserwacje świadomego doboru tej barwy budulca litycznego, zapewne z pobudek światopoglądowych, dotyczą sąsiedzkiego cmentarzyska ludności kultury łużyckiej. Ważny jest także  argument symboliki charakteru sygnalizowanej "sąsiedzkości": cmentarzysko i układ IV są  bowiem bardzo ściśle rozgraniczone!. Sygnalizowany nurt  interpretacji nabiera istotniejszego znaczenia w kontekście szerszej wiedzy o sferze życia okazjonalnego społeczności łużyckiego kręgu kulturowego; co dotyczy w szczególności aplikacji czerwieni w symbolice funeralnej, szerzej: obrzędowej.
 

.....................................................................................................................

..
Tytuł projektu: 

"Przeszłość wpisana w kamień. Obrzędowe i siedliskowe formy użytkowania stanowisk 9 i 10 w Grabkowie na Kujawach"
 

Wykonawca:
 
... Uniwersytet im. A. Mickiewicza, realizacja w Instytucie Archeologii UAM
..

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszy Promocji Kultury, w ramach programu Dziedzictwo kulturowe priorytet Ochrona zabytków archeologicznych, koordynowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa - Umowa Nr 3208/2018/FPK/NID

......................................................

.............................................
 


Projekt "Przeszłość wpisana w kamień. Obrzędowe i siedliskowe formy użytkowania stanowisk 9 i 10 w Grabkowie na Kujawach". 
Opracowanie graficzne: Andrzej Leszczewicz. Instytut Archeologii UAM, 2019. Wszelkie prawa zastrzeżone.