.
..
Stanowisko

Stanowisko 21/22 w Karczynie położone jest na krawędzi i zboczu pradoliny rzeki Bachorzy. Zajmuje część rozległego cypla wyodrębnionego rozcięciem krawędzi przez suchą dolinkę, zawieszoną w stosunku do podmokłego dna doliny Bachorzy. Powierzchnia, pokryta czarnymi ziemiami wykształconymi na podłożu piaszczystym (w części N) i gliniastym, stanowi obecnie teren pół uprawnych. 

Odkryte zostało podczas prospekcji powierzchniowej prowadzonej na przełomie lat 60-tych i 70-tych przez Zespół Badania Kujaw IP UAM i zweryfikowane dwukrotnie: w trakcie AZP oraz rozpoznania wykonywanego przez Zespół IAE PAN w Poznaniu pod kierunkiem W. Dzieduszyckiego w związku z planowaną budową rurociągu paliwowego PKN ORLEN. 

Birytualne cmentarzysko w Karczynie, stan.21/22 (AZP4641/40), jest jak dotąd największą, całkowicie przebadaną nekropolią z okresu rzymskiego na Kujawach. Badania wykopaliskowe prowadzone były od 2002, kiedy to, w wyniku prac prowadzonych w północnej, zagrożonej budową gazociągu paliwowego PKN Orlen, części stanowiska odkryto groby z okresu rzymskiego. Z uwagi na szczególną wartość poznawczą nekropoli badania, finansowane już ze środków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Toruniu, oraz Instytutu Prahistorii UAM, kontynuowano w latach 2003 i 2005. W 2006 r uzyskano dofinansowanie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach Programu Operacyjnego ”Dziedzictwo Kulturowe”, priorytet 4 „Ochrona zabytków archeologicznych” zadanie "Ratownicze badania archeologiczne na cmentarzysku z okresu wczesnej epoki brązu i okresu rzymskiego w Karczynie stan. 21/22, gm. Kruszwica, woj. kujawskopomorskie". Ostatni sezon badań, w 2010 r. pozwolił na całkowite rozpoznanie cmentarzyska.

Stanowisko z Karczyna zajmuje wyjątkową pozycję wśród cmentarzysk kultury przeworskiej znanych tak z Kujaw jak i z terenów ziem polskich. Wyróżnia się ono: rozmiarami jest to największe ze znanych dotąd cmentarzysk kujawskich z tego okresu (powierzchnia całkowita to 130 arów w obrębie których zarejestrowano 122 groby, cmentarzysko warstwowe, oraz obiekty związane z infrastrukturą cmentarzyska takie jak 15 palenisk, ustryna, 2 jamy o charakterze rytualnym i bruk kamienny), długim okresem użytkowania od fazy B1b po okres wędrówek ludów, oraz zróżnicowanym obrządkiem pogrzebowym:  w Karczynie występują wszystkie niemal, stosowane wówczas, formy obrządku tj. groby szkieletowe (w tym wydzielona kwatera z 12 grobami o cechach obcych środowisku kultury przeworskiej i wielbarskiej), groby książęce typu Lubieszewo, ciałopalne popielnicowe i jamowe, a także wydzielona „kwatera” z pochówkami zbiorowymi, określanymi w literaturze jako cmentarzysko warstwowe. Omawiane cmentarzysko dostarczyło wielu materiałów zabytkowych mających niejednokrotnie istotne znaczenie dla badań nad interegionalnymi   powiązaniami pochowanej tam ludności z obszarami ościennymi oraz Cesarstwem Rzymskim.


 

..
Tytuł projektu: 

"Karczyn. Opracowanie i publikacja materiałów z birytualnego cmentarzyska z okresu rzymskiego z Kujaw"
 

Wykonawca:
 
... Uniwersytet im. A. Mickiewicza, realizacja w Instytucie Prahistorii UAM
..

Finansowanie:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu Dziedzictwo kulturowe priorytet Ochrona zabytków archeologicznych, koordynowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa - nr zadania 3807/14

..........................................................
 


Projekt "Karczyn. Opracowanie i publikacja materiałów z birytualnego cmentarzyska z okresu rzymskiego z Kujaw". 
Opracowanie graficzne: Andrzej Leszczewicz. Instytut Prahistorii UAM, 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.